Zarząd oraz Rada ZIPH wystosowały stanowisko do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie projektu zmian ustawy zwiększającego uprawnienia Państwowej lnspekcji Pracy.

Treść stanowiska:

Szanowna Pani Minister,

w imieniu Zarządu i Rady Zachodniej Izby Przemysłowo-Handlowej, największej organizacji zrzeszającej przedsiębiorców w województwie lubuskim, składamy na ręce Pani Minister stanowisko wyrażające uwagi i opinie dotyczące projektu ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (UD283).

Na wstępie pragniemy wskazać, iż w pełni rozumiemy konieczność reagowania władz Państwa na działania mające na celu omijanie przepisów prawa, w szczególności te zmierzające do łamania praw pracowniczych i zmierzające do uzyskania zachowań podmiotów gospodarczych zbieżnych z ustalonymi wzorcami prawnymi. Tym samym
w całości akceptujemy potrzebę bieżącego dostosowywania przepisów dotyczących Państwowej lnspekcji Pracy do zachodzących zjawisk na tym polu, w tym także tych niezgodnych z rozwiązaniami systemowymi. Symetrycznie jednak pragniemy wskazać, iż projekt zmian w obecnym kształcie prowadzi wprost do naruszenia proporcjonalności podmiotów uczestniczących w systemie zawartych w proponowanych zmianach uprawnień kontrolnych inspekcji oraz ich oddziaływania na warunki prowadzenia działalności gospodarczej w kraju. W naszej ocenie uzyskanie założonych celów projektowanych zmian jest możliwe do osiągnięcia, bez zaburzenia pozycji uczestników systemu poprzez wprowadzanie nadmiernie władczych narzędzi przynależnych organom kontrolnym.

Uwagi ogólne

Prezentowany projekt zakłada daleko idące wzmocnienie uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności poprzez nadanie możliwości wydawania władczych decyzji administracyjnych dotyczących przekształcania umów cywilnoprawnych w stosunek pracy, bez wyposażenia tego instrumentu w odpowiednie zabezpieczenia przed błędnym lub wręcz nieuprawnionym działaniem inspektorów. Zawarto tam również rozwiązania wprowadzające kontrole zdalne i elektroniczne które mogą powodować zbytnie uproszczenie procedur, a tym samym pozbawiać kontrolowanych możliwości dowodzenia swoich racji przed wydaniem niekorzystnej decyzji. Założono tam wymianę danych między PIP, ZUS i KAS, zwiększenie sankcji finansowych oraz natychmiastową wykonalność decyzji. Zakres tych zmian, przy braku odpowiednich zabezpieczeń proceduralnych, może prowadzić do naruszenia zasady pewności prawa i nadmiernej ingerencji w swobodę działalności gospodarczej.

Przesłanki powodujące negatywne otoczenie planowanych zmian:

• Zaburzenie funkcjonujących procesów polityki zatrudnienia w przedsiębiorstwach, poprzez pozbawienie rzeczywistego wpływu na ukształtowanie form zatrudnienia w efekcie przyznania PIP prawa do jednostronnego przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę;
• Przesunięcie w dół kompetencji orzeczniczych z sądów pracy do organu administracyjnego, co prowadzi wprost do chaosu interpretacyjnego i orzeczniczego na poziomie administracyjnym;
• Ustalenie wysokich i natychmiastowo egzekwowalnych sankcji prowadzących do natychmiastowej utraty stabilności ekonomicznej dotkniętych takim działaniem przedsiębiorstw przed wykorzystaniem ewentualnej drogi odwoławczej;
• Pozostawienie w sferze poza kodeksowej i poza definicyjnej kryteriów oceny umów cywilnoprawnych i ich nachodzenie się na siebie, co w efekcie powoduje brak konkretnego wzorca stosowania stosunków umownych, a tym samym ryzyko wydawania arbitralnych i jednocześnie dowolnych decyzji w tym zakresie;
• Kontrole zdalne i ingerencja w prywatność osób kontrolowanych bez ustalenia ram prawnych prywatności i danych przedsiębiorców oraz zatrudnionych,
• Objecie zakresem postępowań w sprawach kontroli w opisanym zakresie podmiotów trzecich, a w efekcie możliwość obciążenia odpowiedzialnością za działanie tych podmiotów kontrolowanego przedsiębiorcy;
• Zwiększone obciążenia administracyjne dla przedsiębiorców związane z nowymi uregulowaniami.

Propozycje zmian w projektowanych uregulowaniach.

• Wprowadzenie funkcji ochronnej, brak natychmiastowej wykonalności decyzji PIP o przekształceniu umów cywilnoprawnych i poddanie ich zwykłej odwoławczej procedurze administracyjno-sądowej z ewentualną możliwością nadania klauzuli natychmiastowej wykonalności w uzasadnionych przypadkach i wypełnieniu odpowiednich przesłanek;
• Wprowadzenie czytelnych i precyzyjnych kryteriów oceny zawieranych umów. Ustalenie wzorca zachowań w sprawie zawieranych umów;
• Ustalenie vacatio legis wejścia w życie uregulowań pozwalającego na dostosowanie się przedsiębiorców do nowego prawa (korekty zawartych umów, modyfikacje planów zatrudnienia itd.):
• Wyłączenie spod jurysdykcji nowych przepisów niektórych branż ze względu na ich specyficzny charakter (np. usługi informatyczne itp.);
• Ograniczenie uproszczonych trybów kontroli (zdalne, elektroniczne) do niezbędnych przypadków;
• Wprowadzenie rygorystycznych zasad ochrony danych przy przekazywaniu danych między PIP, ZUS oraz KAS.

Data: 11 grudnia 2025 r.

Oryginał stanowiska ZIPH (skan)